Өрдөөҕүтэ биир кыракый сайылыкка ыанньыксыттар сайылаан олорбуттара. Тимэппиэйэптэр диэн ыаллар элбэх оҕолоохторо. Чэ, ол саҕана ыал барыта элбэх оҕолооҕо. Оҕону түһэттэрии диэни түүллэригэр да түһээн билбэттэрэ. Онто да суох кыра оҕолор өлөллөрө-сүтэллэрэ элбэх этэ. Ыраах учаастактарга олорор буолан, эмп-том да тиийбэтэ. Бэл, оҕо суоскатын куорат курдук сиртэн сакаастаан ылаллара уонна харахтарын харатын курдук харыстыыллара. Ол уһун ньолбуһах, кыһыл дьүһүннээх эрэһиинэ суоска буолара.
Тимэппиэйэптэр Маайа диэн кыыстара алта саастаах. Кини кэнниттэн өссө икки оҕо баар – биирэ түөртээх уол уонна саамай кыралара аҕыс ыйдаах Марыына. Ол оҕоҕо куораттан сакаастааммыт суоскаларынан бытыылкаҕа үүт кутан иһэрдэллэрэ.
Маайа кыыс бу суоскаҕа ымсыырар да ымсыырар. Оҕо көрбүтэ буола сылдьан хайаан да эмэн, оборон көрөрө. “Эчи, сымнаҕаһын. Эмэ олорбут киһи” дии саныыр да, кыбыстара сүрдээх. “Бачча улахан кыыс суоска эмэ олорор” диэн дьон күлүү гыныахтара дии.
Биирдэ, балта утуйбут кэмигэр, суоскатын ылан орон анныгар киирэн, эмэ сытан утуйан хаалбыт этэ.
Уһуктан кэлбитэ дьиэ иһигэр айдаан бөҕөтө. Ийэтин ытамньыйбыт саҥата: ”Саатар оҕобут суоската ханна барбытай?” дэһэллэрэ иһиллэр.
Маайа кыыс оҕо суоскатын тута сытарын дьэ, өйдөөн ыксаабыттыы тутта-хапта. “Бай, бу сылдьар. Хайыы, хайдах гынабын?” – дии санаан, орон анныттан тахса охсорго тиэтэйбэтэ.
Дьон бөҕө киирэр тахсар, “Булбатыбыт, көстүбэт” дэһэллэр. Ол аайы ийэтэ айманара өссө күүһүрэр. Ити, чахчы, кинини көрдүүллэрин Маайа итэҕэйдэ. Дьон көҕүрүү түспүтүн кэнниттэн, ким эрэ орон аттынан ааһан истэҕинэ, суосканы сыҕарыччы аста. Соһуйбут ыаллара дьахтар сирэйэ бу былтас гына түстэ.
– Хайаа, кыыскыт бу сытар, – диэн хаһыы бөҕөнү түһэрдэ. Маайаны үөс батаска биэрбэккэ, орон анныттан ороон таһаардылар. Хантан эрэ ийэтэ сүүрэн кэллэ. Тоҕо орон анныгар симиллэн сыппытын ыйыталаһан, бары кутан-симэн бардылар. Ол быыһыгар кыыс көстүбүтүттэн үөрэллэр, эмиэ да мөҕөллөр. Хата, ити аймалҕаҥҥа ким да оҕо суоскатын ирдэһэн турбата. Итиитинэн ааста.
Күһүөрү, сайылыктан көһөөрү сырыттахтарына, кыра кыыстара Марыына ыалдьан хаалла. Бөһүөлэктэн биэлсэри ыҥыттардылар да, соҕурууттан кэлэн үлэлии сылдьыбыт нуучча кыыһа дойдулаан хаалбыт эбит. Оройуон кииниттэн быраас кэлиэр диэри бу оҕо өлөрө буолла. Түүнү быһа ытаан-ытаан баран, сарсыарданан тыыммат буолла.
Аттыларыгар олорор ыаллара эмээхсин Араппыана сүүрбэ үс оҕолооҕуттан үһүн эрэ тутан хаалбыт кырдьаҕас сүбэтинэн, оҕо эрэйдээҕи сонно таҥаска суулаан таһааран, иин оҕото хаһа түһэн баран, көмөн кэбистилэр.
Маайа кыыс итини барытын көрө сырытта. Ийэтэ ытыы-ытыы, оҕотун суулууругар суоскатын кытта холбуу суулаата. Бу суоска оҕону кытта көмүллэрин Маайа эмиэ көрдө.
Дьахталлар киэһээҥҥи ыамҥа тахсыбыттарын кэннэ, Маайа бэйэтин саҕа биэс-алта отур-ботур оҕону мунньан, оҕоттон суоскатын ыларга кэпсэттилэр.
Төһө да куттанналлар киһи уҥуоҕар тиийдилэр. Кинилэр ордук дьоммут көрүөхтэрэ диэн сэрэхэдийэллэр. Субу аҕай көмүллүбүт иини тула өттүттэн саба түһэн, буорун бурҕаҥнатан бардылар. Оччо дириҥэ суох хаһыллыбыт оҕо иинин начаас хаһан, оҕо суутугар тиийдилэр. Эмискэ оҕо ытаан бэбээрдэ, хаһа турбут оҕолор соһуйан чөрбөс гына түстүлэр.
Оҕо эмиэ бэбээрэ түстэ, маны истэн оҕолор хаһыытаһа-хаһыытаһа үрүө-тараа сырыстылар.
Бостуук Ньукулай, киһи уҥуоҕуттан оҕолор сарылаһа-сарылаһа сүүрбүттэрин көрөн, кириэстэнэн ылла. “Бай, бу сараһыннар, манна тугу гына сылдьаллар?” – диэн ботугураат киһи уҥуоҕар тиийдэ. Арай хаһыллыбыт иин иһигэр оҕо ытаан бэбээбэр. Ньукулай оҕонньор көрбөтөҕүн көрөн, кириэстэнэ-кириэстэнэ, суулана сытар оҕону буор быыһыттан ороон таһаарда. Оҕо эрэйдээх киһи илиитигэр ылбытын билэн ытыыра тохтоото.
Оҕонньор сирэйин саба түһэ сылдьар таҥаһын арыйбыта, оҕо барахсан бу чоҕулуччу көрө сытар.
– Оо, айыым таҥарам, бу тыыннаах дууһаны көмө сылдьар буоллахтара, – дии-дии дьиэлэр диэки харбыаласта.
Ити оҕо кэлин үтүө-мааны ыал ийэтэ буолбута. Кини оҕо сылдьан көмүллэ сылдьыбытын, өлөр өлүүттэн суоската быыһаабытын олох хойут билбитэ.
Александра Капитонова.