Буллинг, ол эбэтэр травля, атын киһиэхэ буортуну оҥорорго туһуламмыт, хатыланар атаҕастабыл быһыы буолар. Бу көстүү атаҕастанар оҕоҕо эрэ буолбакка, оскуолаҕа бүттүүн куһаҕан эйгэни үөскэтэр.
Оҕону атаҕастыылларын сүрүн бэлиэлэрэ:
• Оскуолаҕа барартан куота сатааһын
• Үөрэҕэр мөлтүүр
• Этэ-сиинэ көҕөрүөн, бааһырыан сөп
• Мал-сал, таҥас сүтэрии
• Доруобуйата мөлтүүр(төбөтө ыалдьар, ис уоргана)
• Санаа түһүүтэ (депрессия), долгуйуу, кыыһырыы
Буллинг көрүҥнэрэ:
1) Көнө: эт-хаан күүһүнэн дьайыы, тылынан үөхсүү, дьон иннигэр атаҕастааһын.
2) Көстүбэт: бөлөхтөртөн туоратыы, сурах-садьык тарҕатыы, социальнай ситим нөҥүө баттааһын.
Тоҕо травля буоларый?
Үксүн төрүөттэрэ манныктар:
• Атаҕастааччы бэйэтэ элбэх кыһалҕалаах буолар, дьиэ кэргэнигэр, төрөппүттэригэр
• Бэйэтин көрдөрө сатааһын, болҕомто көрдөөһүн
• Генетика уонна социальнай эйгэ (оҕолор улахан дьон быһыытын үтүктэллэр)
Буллиҥҥа түбэспит оҕоҕо хайдах көмөлөһүөххэ сөбүй?
1) Истиҥ уонна өйөөҥ. Кинини өйдүүргүтүн көрдөрүҥ.
2) Сөптөөхтүк хоруйдуурга эрдэтинэн үөрэтиҥ.
Төрөппүттэр тугу гыныахтаахтарый?
1) Куруук кэпсэтии. Оҕо доҕотторун, үөрэҕин, интэриэһин туһунан кэпсэтиҥ.
2) Оҕоҕутун атаҕастаабыт түгэннэрин, дакаастабыллары (скриннэри) харайыҥ.
3) Оскуоланы, кылаас салайааччытын, дириэктэри, психологу кытары билсэр буолуҥ.
4) Уустук түбэлтэлэргэ тутатына полицияҕа, балыыһаҕа бэлиэтэтэр буолуҥ.
Сүбэ:
• Балаһыанньаны аахайбакка хаалларымаҥ;
• Оҕону мөлтөҕүн иһин буруйдаамаҥ;
• Кыһалҕа суолтатын кыччатымаҥ;
Буллинг – оҕо инникитин киһи быһыытынан сайдарыгар, бэйэтин сыаналыы улаатарыгар улахан кыһалҕаны үөскэтиэн сөп. Манна төрөппүттэр, учууталлар уонна уопсастыба бука бары бииргэ үлэлииллэрэ, оҕолорго итинник быһыы тахсыбатыгар күүс-көмө, сүбэ-ама буолаллара наада.
Күннэй Алексеева бэлэмнээтэ