БЭРДЬИГЭСТЭЭХХЭ СААСКЫ ХАЛААН УУТУТТАН СЭРЭТЭР ҮЛЭЛЭР САҔАЛАННЫЛАР
Бэҕэһээ Маатта үрэх билиҥҥэ диэри тоҥмокко сытарын туһунан, иһитиннэрии тахсыбыта
Телеграмҥа тарҕаммыт буолан, Саха сирин ааҕааччылара бэркэ сэргээбиттэрэ. Оттон үгүс олохтоохтор билэр буолан холкулар.
Бу Маатта 1991 с. тутуллубут уу хаайар быһытыттан үрэххэ күһүн аайы уу быраҕыллар. Ол күн бүгүнүгэр диэри Мытаах Эбэтигэр тиийэ тоҥмокко сүүрүгүрдэ сытар.
Мин бу үлэ туһунан кэпсииригэр
Мелиорация управлениетын Горнай улууһун уу эбийиэктэрин маастара Олег Нестерович Петровтан көрдөстүм:
Уу хаайар быһыт Бэрдьигэстээх сэлиэнньэтин иһэр, техническэй уунан хааччыйар, ол курдук кыһынын олохтоохтор иһэргэ муус ылаллар, ОДЬКХ тэрилтэтэ техническэй уунан котельнайдары, социальнай объектары хааччыйар.
Сотору эбии даамбаттан ыраастаммыт иһэр уунан хааччыйар водопровод үлэҕэ киирээри турар.
Ону таһынан саас күһүн кус-хаас, анды бултууллар, сайын аайы илимнээн, туулаан сибиэһэй балыгынан аһыыллар…
Барыта итиннэ 3 мөлүйүөн куб. м курдук уу хаайыллан турар.
Хас эмэ көс ыраахтан тардыылаах Маатта уонна Кыакамда үрэхтэрэ, сааскы халаан уутун балысханнык киллэрэллэр.
Даамбаҕа ону этэҥҥэ аһарарга анаан, 16 улахан турбалар үлэлииллэр, эбии өссө 6 аварийнай сифон турбалар бааллар .
Билигин күһүҥҥү өттүгэр ити улахан турбаларга уу хаалан тоҥмотун туһугар, кэлэр сыл сааскы халаан уута этэҥҥэ ааһарыгар, ити 6 аварийнай сифоннартан 4- нэн эбии уу түһэрэ турабыт.
Быһа барыллаан сэтинньи ый саҥатыгар диэри түһэрэбит. Уу даамбаттан лаппа көҕүрүөхтээх, ол улахан куттала суох. Тиэхиньикэ сылдьарыгар хооҥку үөскээбэт. Арай хойукка диэри уу үрэҕинэн устан, кытыытыгар сыыйа тоҥон, хооҥку үөскээн дьоҥҥо, сылгыга үрэҕи туорааһыҥҥа кутталлаах.
Онон эрдэттэн олохтоох дьаһалта сэрэтии үлэтин ыытыахтаах. Саас халаан уутун Маатта уонна Кыакамда биир-биир сыыйа киллэрдэхтэринэ, 3-4 күнүнэн даамба туолар.
16 улахан уу түһэрэр турбалар, бары күүскэ ууну аһараллар, ол курдук биир сөкүүндэҕэ 134 кууб м уу ааһар. Итинник этэҥҥэ аһаран ыксаллаах быһыы-майгы үөскээбэт. Ол туһугар биһиги, үлэһиттэр, араас өрөмүөн үлэлэрин сайыҥҥыттан халаан уута ааспытын кэннэ ыытабыт.
Сэлиэнньэни уунан хааччыйар туһугар, сылы эргиччи үлэ барар.
«Уу — олох тыына» диэн мээнэҕэ эппэттэр, уу баар — олох баар.
Олег Нестерович бу үлэҕэ уопуттаах буолан, кэмигэр күүскэ туруорсарын, элбэх үлэни тэрийсэрин билэбит.
Бөһүөлэк кэннигэр турар уу быһыта, ханна баҕарар олус кутталлаах. Быһыт тоҕу барар түгэнигэр ити этиллэр, 3 мөлүйүөн кууб уу, Бэрдьигэстээҕи имири сотон барыан сөп.
Ол да иһин оннооҕор быһыты уутун ыытан кэбиһиэххэ диэн туруорсуулар эмиэ бааллара.
Сэрэнэн, куттанан, бөһүөлэги, дьону харыстаан, айылҕа урусхаллыыр сүдү күүһүн кыайыахпыт суоҕа диэн.
Сэбиэскэй кэмҥэ бырайыактанан, тутуллан үлэҕэ киирэригэр, билиҥҥи курдук элбэх этээстээх таас дьиэлэр тутуллалларыгар былааннаммыта.
Отуттан тахса сыл ордук ырааҕы инники көрүллүбүт диэн, оччотооҕу салалтаҕа махтанабыт.
Олег Нестерович эппитин курдук, Бэрдьигэстээҕи ыраас уунан хааччыйар уу ситимэ ситэн-хотон, аһара уһаабакка-кэҥээбэккэ, нэһилиэнньэҕэ туһалыы охсоругар баҕарабыт!
Эһиил уу хаайар быһыт тутуллан туһалаабыта, 35 сыла буолар эбит. Бэйэтэ улахан үбүлүөй!
Билигин тимир турбалар, тымныыны, тыалы-кууһу аахсыбакка, көрөргүт курдук, муус саҥыйахтаммыт да буоллаллар, Маатта быһытыгар хаайтарбыт ууну Сиинэҕэ, Өлүөнэҕэ тиэрдээри тохтоло суох суккуйа тураллар. Саас биһигини халаантан харыстаан.
Өссө эбэн эттэххэ, алдьатыылаах халаан кэнниттэн, Бэрдьигэстээх кытыытынан, сэлиэнньэни уу ылбатын туһугар, Ленскэй куорат гиэнин курдук улахан кэрэ көстүүлээх Набережнай оҥорорго былаан баара…
Василий Алексеев.